Napoleon Bonaparte na wyspie Elba

Napoleon Bonaparte mieszkał na Elbie niecałe dziesięć miesięcy: dotarł do Portoferraio 3 maja 1814 roku i oficjalnie opuścił wyspę 4 maja. 26 lutego 1815 roku uciekł z wyspy i powrócił do Francji na Sto Dni. Jego dwie rezydencje – Palazzina dei Mulini w Portoferraio i Villa San Martino – są obecnie muzeami i najważniejszymi miejscami napoleońskimi na wyspie.

Jak Napoleon dotarł na Elbę?

Po zdobyciu Paryża przez aliantów, Napoleon abdykował w kwietniu 1814 roku. Na mocy traktatu z Fontainebleau otrzymał wyspę Elbę jako suwerenne księstwo, zachował tytuł cesarza i miał otrzymywać roczną pensję. Stwierdził, że wybrał Elbę ze względu na jej przyjaznych mieszkańców i łagodny klimat.

Przyjazd do Portoferraio

3 maja 1814 roku brytyjska fregata „Undaunted”, przewożąca Napoleona, wpłynęła do zatoki Portoferraio. 4 maja, około godziny 15:30, Napoleon oficjalnie zszedł na ląd przy molo na Elbie. Burmistrz wręczył mu klucze do miasta, a następnie odprawiono Te Deum w kościele parafialnym, obecnie katedrze. Napoleon początkowo rezydował w ratuszu. Jego nowa flaga, biała z czerwonym, ukośnym pasem i trzema złotymi pszczołami, powiewała już w chwili jego przybycia – do dziś pozostaje flagą Elby.

Życie Napoleona na Elbie

Napoleon rządził małą wyspą z wielkim zapałem. Kazał budować drogi, promował wydobycie rudy żelaza i uprawę winorośli, a także nadzorował rolnictwo, administrację i higienę w Portoferraio. Podczas pobytu na Elbie odwiedziły go matka Letizia i siostra Paulina. Jego polska kochanka, Maria Walewska, również krótko odwiedziła wyspę z synem; spotkanie odbyło się w ustronnym pustelni Madonna del Monte nad Marcianą.

Ucieczka 26 lutego 1815 r.

Napoleon uważnie śledził sytuację polityczną w Europie. Obiecana mu emerytura nie doszła do skutku i obawiał się zesłania w jeszcze bardziej odległe miejsce. Wieczorem 26 lutego 1815 roku – podczas karnawałowego balu maskowego – potajemnie opuścił Elbę wraz z brygiem „Inconstant” i około tysiącem żołnierzy. 1 marca wylądował w Golfe-Juan na francuskim wybrzeżu i wkrótce potem wkroczył do Paryża. „Sto dni” zakończyło się klęską pod Waterloo 18 czerwca 1815 roku. Napoleon został zesłany na Wyspę Świętej Heleny na południowym Atlantyku, gdzie zmarł w 1821 roku.

Miejsca napoleońskie na Elbie

Palazzina dei Mulini (Willa dei Mulini)

Miejska rezydencja położona jest nad starówką Portoferraio, pomiędzy fortecami Stella i Falcone, z widokiem na morze. Napoleon kazał przebudować dawny budynek wojskowy; eksponowane są tam meble z epoki, dzieła sztuki, jego biblioteka oraz ogród z widokiem na morze. Po remoncie ogrodów (finansowanym z dotacji UE) muzeum zostało ponownie otwarte 20 czerwca 2026 roku.

Willa San Martino

Wiejska posiadłość leży kilka kilometrów od Portoferraio w dolinie San Martino, w kierunku Procchio. Napoleon kazał rozbudować prosty dom wiejski o letnią rezydencję. Szczególnie warto zobaczyć „Salę Egipską” z freskami upamiętniającymi kampanię egipską oraz wspaniałą Galerię Demidoffa, którą rosyjski kolekcjoner Anatolij Demidoff zbudował przed willą w 1856 roku. Park został tymczasowo zamknięty z powodu renowacji w 2026 roku.

muzeum	Godziny otwarcia 2026	wejście
Pałac Muliniów	Pon., Czw. 14:00–18:30; Śr., Pt., Sob., Niedz./Święta 9:00–13:30; Wt. nieczynne	5 € (2 € obniżona cena)
Willa San Martino	Wt., czw., sob., niedz./święta 9:00–13:30; śr., pt. 14:00–18:30; pon. nieczynne	5 € (2 € obniżona cena)

Wskazówki dotyczące zwiedzania muzeum

• Brak biletu łączonego: Oficjalna strona internetowa nie wspomina o bilecie łączonym – w każdej willi płaci się 5 euro (2 euro ulgowe). Według muzeum, w Palazzina dei Mulini akceptowane są wyłącznie płatności gotówką.
• Wolna niedziela: W pierwszą niedzielę miesiąca wstęp do państwowych muzeów Włoch („Domenica al museo”) jest bezpłatny – dotyczy to również obu willi Napoleona.
• Rano czy po południu: Od 20 czerwca 2026 roku oba domy mają przesunięte godziny otwarcia: w środy, czwartki i piątki jedna willa jest otwarta rano, a druga po południu – co ułatwia łączenie wizyt w te dni. W weekendy oba domy są otwarte tylko rano.
• Rezerwacja: Nie jest to konieczne, ale możliwe telefonicznie (Mulini +39 0565 915846, San Martino +39 0565 914688). Ponieważ informacje dotyczące poniedziałków w Villa San Martino są niejednoznaczne, zaleca się wcześniejszy kontakt telefoniczny.

Dalsze ślady Napoleona

• Teatro dei Vigilanti W Portoferraio: Napoleon kazał urządzić teatr w dawnym kościele.
• Museo Napoleonico della Misericordia w Portoferraio: Można tam zobaczyć m.in. brązowy odlew głowy i dłoni Napoleona, kopię jego sarkofagu w Les Invalides w Paryżu oraz flagę Elby z trzema pszczołami.
• Madonna z Gór W pobliżu Marciany: kościół pielgrzymkowy i pustelnia, miejsce spotkania z Marią Walewską; można tam dotrzeć pieszo z Marciany.
• Portoferraio: Na starówce place, tablice pamiątkowe i fortyfikacje Medyceuszy przypominają o czasach księstwa. Forte Falcone i inne atrakcje miasta znajdują się na Atrakcje na Elbie.

Dzień Pamięci 5 Maja

Napoleon zmarł na Wyspie Świętej Heleny 5 maja 1821 roku. Od tamtej pory w Portoferraio co roku 5 maja odprawiana jest msza za cesarza – tradycja sięgająca zapisu testamentowego księcia Anatolija Demidowa z 1852 roku. W okolicach rocznicy lądowania Napoleona, przypadającej na początek maja, w niektórych latach odbywają się dodatkowe wydarzenia, takie jak spotkanie europejskiego szlaku Napoleona „Destination Napoleon” na Elbie w 2025 roku. Aktualne daty można uzyskać w biurze informacji turystycznej w Portoferraio.

Oś czasu: Czas Napoleona na Elbie

Data	Wydarzenie
11 Kwiecień 1814	Traktat z Fontainebleau: Napoleon otrzymuje Elbę jako suwerenne księstwo.
28 Kwiecień 1814	Wypłynięcie z Saint-Raphaël (południowa Francja) na pokładzie brytyjskiej fregaty HMS Undaunted.
3 Maj 1814	Przypłynięcie do zatoki Portoferraio.
4 Maj 1814	Oficjalne lądowanie w Portoferraio, przekazanie kluczy do miasta i Te Deum w katedrze.
31 Maj 1814	Siostra Paulina zatrzymała się na Elbie na dwa dni; od 1 listopada 1814 r. mieszkała już na wyspie.
2. Sierpnia 1814	Matka Letizia spotyka Livorno a.
1-3 września 1814 r.	Wizyta Marii Walewskiej z synem; wyjazd przez Porto Longone (dziś Porto Azzurro).
26 Luty 1815	Około godziny 21 Napoleon potajemnie opuścił Elbę na pokładzie brygu „Inconstant”.
1 Marzec 1815	Lądowanie w Golfe-Juan, początek panowania Stu Dni.
9 Czerwca 1815	Ostatni akt Kongresu Wiedeńskiego: Elba wpada w ręce Wielkiego Księstwa Toskanii.
18 Czerwca 1815	Klęska pod Waterloo i wygnanie na Wyspę Świętej Heleny.
5 Maj 1821	Napoleon umiera na Wyspie Świętej Heleny.

Życie Napoleona – krótkie wyjaśnienie

• 1769: Urodził się w Ajaccio na Korsyce – w zasięgu wzroku od Elby.
• 1799: Zamach stanu, Napoleon zostaje pierwszym konsulem.
• 2 grudnia 1804: Koronacja cesarska w katedrze Notre-Dame; włożył koronę na swoją głowę w obecności papieża.
• Kwiecień 1814: Abdykacja i traktat w Fontainebleau.
• 1815: Sto dni, Waterloo, wygnanie na Wyspę Świętej Heleny; zmarł tam w 1821 roku.

Zaplanuj wycieczkę śladami Napoleona

Oba muzea znajdują się w gminie Portoferraio, dokąd dociera większość promów – informacje o przeprawie znajdziesz na naszej stronie poświęconej podróży na Elbę . Portoferraio i inne miasta wyspy prezentujemy w sekcji poświęconej najpiękniejszym miejscom na Elbie . Po zwiedzeniu muzeów kuszą białe, żwirowe plaże wokół Portoferraio – więcej informacji znajdziesz w naszej sekcji poświęconej najpiękniejszym plażom Elby . Nasza strona poświęcona Elbie zawiera przegląd wyspy.

Najczęściej zadawane pytania o Napoleonie na Elbie