Historia Toskanii

Historia Toskanii sięga czasów Etrusków, przez Rzymian i średniowieczne miasta-państwa, aż po Medyceuszy, którzy uczynili Florencję centrum renesansu. Mniej znane: W latach 1737–1859 Wielkim Księstwem rządziła odnoga Habsburgów (Habsburg-Lotaryngia) – i jako pierwsza na świecie zniosła karę śmierci.

Starożytność: Etruskowie i Rzymianie

Ziemia Etrusków

Lange vor den Römern war die heutige Toskana das Kernland der Etrusker, deren Kultur ab dem 9. und 8. Jahrhundert v. Chr. aufblühte. Ihre Städte – etwa Volterra, Populonia, Vetulonia, Chiusi, Cortona oder Arezzo – lagen meist auf Hügeln und waren durch Handel mit Metallen reich. Etruskische Mauern, Gräber und Museen gibt es bis heute: in Volterra, in der Nekropole von Populonia am Golf von Baratti bei Piombino oder im Archäologischen Museum von Grosseto.

panowanie rzymskie

Zwischen dem 4. und 1. Jahrhundert v. Chr. unterwarfen die Römer Etrurien schrittweise. Unter Kaiser Augustus wurde das Gebiet zur Region „Etruria“ (Regio VII); in der Spätantike setzte sich die Bezeichnung „Tuscia“ durch, von der sich der Name Toskana ableitet. Römische Spuren sind vielerorts erhalten, etwa das Amphitheater in Lucca, dessen Form bis heute die Piazza dell’Anfiteatro prägt. Auch einige Thermalquellen der Toskana nutzten schon die Römer.

Średniowiecze i renesans

Miasta-państwa

Po upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego władcy często się zmieniali; w późnym średniowieczu region należał do marchii toskańskiej, której najsłynniejszą władczynią była Matylda Toskańska (zm. 1115). Później do władzy doszły pewne siebie miasta-państwa: Piza była potężną republiką morską, podczas gdy Siena i Florencja rywalizowały o dominację – w 1260 roku Siena pokonała Florentyńczyków w bitwie pod Montaperti. Ostatecznie jednak Florencja zwyciężyła: w 1406 roku podbiła Pizę, a w 1555 roku, z pomocą Hiszpanii, zdobyła Sienę. Lukka zachowała niepodległość do 1847 roku.

Medyceusze i Wielkie Księstwo

Od 1434 roku rodzina bankierów Medyceuszy zdominowała politykę Florencji . Jako mecenasi artystów takich jak Botticelli i Michał Anioł, przekształcili miasto w centrum renesansu. W 1532 roku Florencja stała się księstwem, a w 1569 roku papież wyniósł Kosmę I Medyceusza do rangi wielkiego księcia Toskanii. Wraz ze śmiercią Gian Gastone'a de' Medici w 1737 roku męska linia rodu wygasła.

Habsburg-Lotaryngia, Napoleon i zjednoczenie Włoch

Toskania pod rządami Habsburgów

W 1737 roku Wielkie Księstwo przeszło w ręce Franciszka Stefana Lotaryńskiego, męża Marii Teresy, a później cesarza Franciszka I, który zarządzał nim z Wiednia w ramach regencji. Jego syn, Piotr Leopold (Wielki Książę od 1765 roku, cesarz Leopold II od 1790 roku), gruntownie zreformował gospodarkę, administrację i sądownictwo. 30 listopada 1786 roku, za jego rządów, Toskania stała się pierwszym krajem na świecie, który zniósł karę śmierci; 30 listopada jest obecnie świętem narodowym w Toskanii. Ograniczył on również wpływy Kościoła, co spotkało się z oporem w kręgach konserwatywnych.

Epoka napoleońska

W 1799 roku wojska francuskie zajęły Toskanię, ale powstanie ludowe („Viva Maria”) tymczasowo je wyparło. Od 1801 roku Napoleon ustanowił Toskanię „Królestwem Etrurii” pod wodzą rodu Burbonów-Parmeńskich; w 1807 roku została ona bezpośrednio przyłączona do Francji, a w 1809 roku Napoleon mianował swoją siostrę Elizę Bonaparte Wielką Księżną. W 1814 roku powrócił Ferdynand III Habsburg-Lotaryński.

Droga do Królestwa Włoch

W trakcie wojny francusko-pruskiej w 1859 roku, wielki książę Leopold II opuścił Florencję 27 kwietnia 1859 roku; jego syn Ferdynand IV nie mógł objąć władzy i został zdetronizowany w sierpniu 1859 roku. Po plebiscycie w marcu 1860 roku Toskania dołączyła do Królestwa Sardynii i Piemontu, a w 1861 roku stała się częścią nowo utworzonego Królestwa Włoch. Od 1865 do 1871 roku stolicą była Florencja, aż do momentu, gdy Rzym przejął tę rolę.

Die Toskana im 20. Jahrhundert

Bis weit ins 20. Jahrhundert lebten große Teile der Toskana von der Landwirtschaft, oft in der Halbpacht (Mezzadria): Die Pächter gaben einen Teil der Ernte an den Grundbesitzer ab. Neue Halbpachtverträge wurden 1964 verboten, bestehende ab 1982 in normale Pachtverträge umgewandelt. Die sumpfige, malariaverseuchte Maremma wurde über Jahrhunderte trockengelegt, abgeschlossen erst nach dem Zweiten Weltkrieg. Landflucht ließ viele Dörfer schrumpfen; zahlreiche Toskaner wanderten aus oder gingen in die Industriestädte des Nordens.

Mit dem Aufschwung des Qualitätsweinbaus – etwa im Chianti – und dem Tourismus änderte sich das ab den 1960er-Jahren. Heute zählt die Toskana zu den beliebtesten Reisezielen Italiens, hat in weiten Teilen aber ihren ländlichen Charme bewahrt. Viele Gerichte der einfachen „cucina povera“ erinnern an die ärmeren Zeiten.

Toskania w XX wieku

Rok	Wydarzenie
ab 9./8. Jh. v. Chr.	z IX/VIII wieku p.n.e.
4.–1. Jh. v. Chr.	Złoty wiek Etrusków
1115	IV–I wiek p.n.e.
1260	Rzymski podbój Etrurii
1434	Śmierć Matyldy Toskańskiej
1555	Bitwa pod Montaperti: Siena pokonuje Florencję
1569	Początek rządów Medyceuszy we Florencji
1737	Florencja zdobywa Sienę
1786	Kosma I zostaje Wielkim Księciem Toskanii
1801–1807	Koniec dynastii Medyceuszy, początek dynastii Habsburgów-Lotaryngii
1814	Zniesienie kary śmierci
1847	Królestwo Etrurii
1860	Powrót Habsburgów
1865–1871	Lucca dołącza do Toskanii

Najczęściej zadawane pytania dotyczące historii Toskanii